En yaygın hastalıklar arasında yer alan soğuk algınlığı, sinüs ve boğazı etkileyen bulaşıcı bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Özellikle kış aylarında hızlı bir şekilde yayılan soğuk algınlığı, çoğunlukla zararsızdır.
Kendi kendine geçen soğuk algınlığı, evde kolaylıkla tedavi edilebilir. İyice dinlenmek, soğuktan uzak durmak ve düzenli sıvı tüketmek, bu hastalıkla baş etmenin en kolay yoludur. Eğer soğuk algınlığı kendiliğinden geçmiyor, daha da şiddetleniyorsa, bir sağlık kuruluşuna başvurmakta fayda vardır.
Soğuk Algınlığı Nedir?
Soğuk algınlığı, diğer adıyla nezle, sinüste ve boğazda oluşan enfeksiyon sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Soğuk algınlığına sebep olan 200’ün üstünde virüs bulunmaktadır ancak vakaların %10 ila %40’ı Rinovirüs kaynaklıdır. Aynı zamanda, koronavirüs ve RSV de soğuk algınlığına sebep olan virüsler arasındadır.
Nezle salgınları genellikle eylül ve mayıs ayları arasında görülse de yılın herhangi bir zamanında soğuk algınlığına yakalanmak mümkündür. İstatistiklere göre, yetişkin bir insan, yılda iki ila dört kez soğuk algınlığına yakalanır. Çocuklarda ise bu rakam yılda altı ile sekiz arasında değişiklik gösterir.
Hastalığa yakalanan kişilerin iyileşme süresi genellikle bir haftayı bulur. Çocuklarda, yaşlılarda ve sağlık sorunu olan kişilerde ise iyileşme süresi tipik olarak daha uzundur. Dünya geneline baktığımızda, soğuk algınlığı, insanların en yaygın doktora gitme sebepleri arasında yer alır.
Soğuk algınlığı çoğunlukla zararsız bir rahatsızlıktır ve herhangi bir ilaç tedavisi olmadan da geçer. Ancak bulaşıcılığının yüksek olması sebebiyle hastalığın salgına dönüşmesi oldukça hızlı bir şekilde gerçekleşir. Bu nedenle, soğuk algınlığına yakalanan kişilerin doktora görünmesinde ve iyileşme sürecini hızlandırmak için ilaç kullanmasında fayda vardır.
Soğuk Algınlığı Belirtileri Nelerdir?
Soğuk algınlığının en bilinen belirtileri burun akıntısı, ateş ve halsizliktir. Bunun yanında, aşağıdaki belirtiler de sıklıkla görülür:
- Hafif ateş – soğuk algınlığına yakalanan kişilerde çok yüksek ateş görülmez, genelde 38 derecenin biraz üstünde, hafif bir ateş olur,
- Boğaz ağrısı ve boğazda yanma en yaygın soğuk algınlığı belirtileridir,
- Burunda tıkanıklık ve akıntı,
- Hapşırma,
- Kuru öksürük,
- Kaslarda ve eklemlerde sızı,
- Gözlerde sulanma ve yanma,
- Baş ağrısı,
- Kulaklarda doluluk hissi – bazı durumlarda kulak akıntısı,
- Genel bir halsizlik ve yorgunluk hali.
Yukarıdaki belirtilerden bir veya birkaçı varsa, soğuk algınlığı ihtimali oldukça yüksektir. Belirtilerin daha da şiddetlenmesi – özellikle ateşin fazla yükselmesi – soğuk algınlığı dışında bir rahatsızlığa da işaret edebilir. Bu yüzden, bir haftadan uzun süren ve belirtileri giderek şiddetlenen bir soğuk algınlığı kesinlikle doktor tarafından tedavi edilmelidir. Zira, soğuk algınlığına yakalanan kişilerin bünyeleri zayıflar ve farklı hastalıklara yakalanmaya da açık bir hale gelir.
Soğuk Algınlığı Kimlerde Görülür?
Herkes soğuk algınlığına yakalanabilir. Günümüzün en yaygın hastalıkları arasında yer alan soğuk algınlığı hem yetişkinlerde hem de çocuklarda sıklıkla görülür. Ancak, bazı risk faktörleri çeşitli kişilerin soğuk algınlığına yakalanma ihtimalini arttırır.
Soğuk algınlığının en yaygın görüldüğü kişileri ve bazı risk faktörlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
- Bebekler: Bebekler ile küçük çocuklar, hastalıklara yakalanmaya diğer insanlara göre daha meyillidir. Bebeklerin çok sayıda insanla etkileşim halinde olması, soğuk algınlığına yakalanma ihtimallerini arttırır. Dolayısıyla alınabilecek en iyi önlem, bebeklerin ebeveynleri dışındaki kişilerle etkileşimini mümkün olduğunca azaltmaktır.
- Sigara: Yoğun sigara kullanımı, vücudun soğuk algınlığına daha meyilli bir hale gelmesini sağlar. Yalnızca aktif içiciler değil, sigara içilen ortamlarda bulunan kişiler de nezleye daha kolay yakalanır. Bu sebeple, sigaradan uzak durmak ve sigara içilen ortamlarda bulunmamak, soğuk algınlığına karşı alınabilecek etkili bir önlemdir.
- Kalabalık ortamlarda bulunan kimseler: Sürekli kalabalık ortamlarda bulunan kişilerin taşıyıcılarla karşılaşması ihtimali oldukça yüksektir. Okul, uçak ya da ofis gibi çok sayıda insanın bulunduğu ortamlarda vakit geçiren kişilerin soğuk algınlığına yakalanma ihtimali artar.
- Bağışıklığı düşük olan kişiler: Kronik hastalığı olanların, yeni hastalık atlatanların ya da iyi beslenmeyen kişilerin bağışıklık sistemi zayıftır. Bu kişilerin soğuk algınlığına yakalanma ihtimali ise epey yüksektir.
- Kış mevsimi: Soğuk algınlığı vakalarının en yaygın görüldüğü mevsim kış mevsimidir. Hem çocukların hem de yetişkinlerin kış mevsiminde soğuk algınlığına yakalanma ihtimali oldukça yüksektir.
Soğuk Algınlığı Nasıl Bulaşır?
Soğuk algınlığı, kişiden kişiye temas ile bulaşabileceği gibi hava yoluyla da bulaşır. Hasta kişiler öksürdüğünde, hapşırdığında ya da konuştuğunda burun ve boğaz salgıları etrafa saçılıp havaya karışır. Böylece virüsler etraftaki insanların vücuduna girerek onları hasta eder.
Soğuk algınlığının bulaşma olasılığını arttıran başlıca etmenler ise şu şekilde sıralanabilir:
- Ellerin düzenli bir şekilde yıkanmaması,
- Hasta kişilerin eşyalarına temas etme,
- Okul, kreş ya da spor salonu gibi ortak kullanılan alanlarda bulunan eşyaların düzenli temizlenmemesi,
- Sigara içmek ya da sigara içilen ortamda bulunmak,
- Soğuk algınlığına yakalanan kişilerle yakın temasta bulunmak,
- Düzensiz ve yetersiz uyku,
- Kalabalık ortamlarda zaman geçirmek.
Soğuk Algınlığı Nasıl Geçer?
Soğuk algınlığı, komplikasyon oluşmadığı takdirde bir hafta ile 10 gün arasında kendiliğinden geçer. Zararsız bir hastalık olduğu için özel bir tedavi gerektirmez.
Eğer soğuk algınlığı sinüzit, bronşit ya da orta kulak enfeksiyonu gibi çeşitli komplikasyonlara neden olmuşsa hastaya antibiyotik verilebilir. Şiddetli baş ağrısı çeken kişiler ise ağrı kesici alabilir.
Soğuk algınlığının daha hızlı geçmesi ve semptomlarının hafiflemesi için yapılabilecek şeyler şöyle sıralanabilir:
- Düzenli ve bol miktarda sıvı almak,
- Nane-limon gibi çaylar içmek,
- C vitamini yönünden zengin besinler tüketmek,
- Bolca taze sebze ve meyve tüketmek,
- Boğaz pastili kullanmak,
- Mümkün olduğunca istirahat etmek ve yorucu aktivitelerden uzak durmak,
- Düzenli olarak temiz hava almak,
- Tavuk ve et gibi protein yönünden zengin besinler tüketmek.
Kaynakça
https://www.healthline.com/health/incubation-period-for-cold
https://www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/facts-about-the-common-cold
